mt_ignore Ова е осврт кон книгата „Создавање“ на Словените [1], напишана од Проф. Др. Флорин Курта, за која ја добива наградата Херберт Бекстер, на американското историско здружение за 2002 година. Наградата е доделена поради забележителната книга-првенец, од млад научник, во полето на Европската историја.

 

 

Флорин Курта е вонреден професор по средновековна историја и археологија на Универзитетот во Флорида. Студирал историска филозофија на букурешкиот Универзитет, средновековни студии на Универзитетот Корнел (Итака) и ја одбранил својата докторска дисертација на Универзитетот Вестерн Мичиген (Каламазу). Работел и како археолог, вршејќи земјомерења и ископувања со Институтот за Археологија „Василе Парван“ од Букурешт. Напишал бројни статии и неколку книги, со посебно внимание кон југоисточна Европа (подробно на http://www.clas.ufl.edu/users/fcurta 5. 2. 2008). Неговите достигнувања во историјата и археологијата, претставени во неговата исцрпна книга, нудат еден нов методолошки пристап за југоисточна Европа во раниот среден век. Како исклучителна основа за понатамошни истражувања, книгава ја заслужува нашата искрена потврда.


Обликување на склавeнските етнички групи

 
 

Книгава прикажува еден потполно нов пристап во однос на потеклото на Словените. Куртовата замисла е следнава >>Раносредновековните етнички групи биле вклопени во друштвено-политички односи, исто како што се и современите етнички групи. Етничките групи биле друштвено и културно осмислени и претставувале некаков облик на друштвена мобилизираност, употребена за достигнување на значајни политички цели.<< (стр. 34)

Лесно би се согласиле дека проблемот со склавенската етничка група (намерно го користам средновековниот поим) навистина бил последица на единствени јазични етногенези (почитувајќи ја склавенската распространетост). Наспроти ова, многу други племиња биле или политички (етнички) или воени (народни) творби, коишто одвреме навреме се собирале во поголеми етнички заедници или населби. Според тоа, во изминатите векови, поимот словени беше создаден и некритички воведен кај некои населенија и области. За да ги избегне ваквите недоразбирања, Курта често го употребува поимот склавени, ознака вообичаено ползувана во раното средновековие.

За да ги реши склавенските преселбени загатки, Курта понудува изворно решение, па во наредната одломка наведува >>Наместо огромен наплив на Словени, дојдени од припетските мочуришта, јас си замислувам облик од групен идентитет, кој веројатно би можел да се нарече етнитет (етничка група), а се појавил како одговор на Јустинијановата спроведба на градбен проект на границата меѓу Дунав и на Балканите.<< Со други зборови, словените не дошле од север, но постанале словени само во допир со римската граница.(стр.3)

Да поедноставиме. Околностите биле суштествен чинител во обликувањето на склавенската етничка заедница. Сепак, Курта одбива да пишува, па дури и да размислува за словенската историја пред 6-от век: >>И покрај согласноста со оние што тврдат дека словенската историја започнува во 6-от век, јас образложувам дека словените биле измислица на 6-от век. И покрај се, измислицата ги подразбира и двете - вообразбата или ознаките од неупатените и себепрепознавањето.<<(стр.335)

Со други зборови, претците на склавените биле присутни на Балканите и пред 6-от век, иако сеуште не формирани како целосно збиена етничка заедница. Оттаму, можеме ли да претположиме дека прасловенските јазици биле зборувани од пораспространети заедници на овие територии (југоисточна Европа) многу пред 6-от век? Ова изгледа е логичниот заклучок. Инаку тешко би можеле да поверуваме дека Курта би бил во состојба да наведе оти: >>Заедничкиот словенски јазик, можеби бил употребуван како lingua franca во и надвор од Аварското кнежество./.../ Можеме да нагаѓаме дека војводата Радуалд успеал да научи словенски во Фурланија. Неговите словенски соседи на северот, очигледно зборувале ист јазик како далматинските словени.<<(стр.345)

 

 

Склавенски преселби?

 
 
 
 

Заради намената на проектот, склавенската (венетската) етногенеза ни е најзанимлива. За наша среќа, Проф. Курта не не’ разочарува, и за тоа непосредно и подробно пишува >>Сегашните познанија за потеклото на словените, во голема мера се завештание на 19-от век. Научните напори се вплеткано поврзани со лажните (коварните) народни идентитети /.../<<(стр.6) Тој исто така го предизвикува читателот >>да се оттргне од преселбениот образец, којшто преовладуваше во струката на словенската археологија уште од неговиот зачеток.<<(стр.307) Врската помеѓу историскиот и археолошкиот пристап, може да се рече оти му дава потполна слобода на авторот да го преиспита цврсто закоравениот образец на „раносредновековните масовни словенски преселби“.

 
 
 
 

Според Курта, меѓу словените немало „прикриени продори“ кои ја доведуваат во прашање (повеќе или помалку) постојаната промена на нивните живеалишта во 7-от век. За жал, од друга страна, на прашањето кога склавенските претци ги населиле овие области, авторот сеуште не понудува одговор. Единствено можеме да нагаѓаме дека прасловените на Балканот биле предримска појава.

Одделни стручници го оверуваат нашиот заклучок >>Го почнав поглавјево со тврдењето дека природата на словенските населби останува загатка за мноштво современи историчари. Неколку заклучоци произлегоа од поранешните расправи, но независно дали тие произлегле или не од вистинските населби, таму немало „пробив“ и потаен продор (преселба). Но сведоштвата од пишаните извори се мошне јасни околу ова/.../ Проблемот со примената на замислата за преселбите на словените во 6-от и 7-от век, е тоа што не постои ни еден единствен примерок, непрекинат и ненадеен пробив (преселби). Згора на тоа, при опсадата на Солун, за време на Хераклеовото владеење, нема докази за видливи преселби, во смисла на постојана промена на пребивалиштата. /.../ Она што Јон од Ефес го имал предвид се всушност војниците, а не патувачките земјоделци.(стр.113) Следствено, не само на северот, туку и склавените на југот (беломорскиот брег) не се преселувале во 6-от век.<<

 

 

 

Archaeological evidence

 

According to Curta, there is also archaeological evidence to move away from the »migrationist model«: »More important, assemblages of the Lower Danube area, where, according to the migrationist model, the Slavs migrated from the Pripet marshes, long antedate the earliest evidence available from assemblages in the alleged Urheimat.« (p. 337)

 

It would be interesting to know which finds in the Lower Danube area were taken into consideration here. Not only new evidence - also new interpretations seem to overthrow the idea of mass migrations: »"Cultures", as one archeologist noted, "do not migrate. It is often only a very narrowly defined, goal-oriented subgroup that migrates. "To speak of the Prague culture as the culture of the migrating Slavs is, therefore, a nonsense.« (p. 307)

 

Regretfully even modern archaeological research in Slovenia is based on such dubious assumptions, illustrated in a paper by Prof. Mitja Guštin, Ph.D.: »Remains of an extensive early-medieval settlement are among most important discoveries of archaeological research at Nova tabla close to Murska Sobota. These remains prove Slavic settling from the 6th to the 9th Century.« [2] The key argument springs from the assumption that the Prague culture is the one proving migrations, an idea labeled by Curta as »a nonsense«. He moreover points to other »ethnicities« as the ones responsible for the southern branch of the Prague culture: »Such pots were hastily classified as Slavic, Prague-type pottery, in an attempt to provide an archaeological illustration to Procopius’ story of Hildigis and his retinue of Sclavene warriors (see Chapter 3). Similar pots, however, appear in contemporary children burials east of the Tizsa river in “Gepidia.” This further indicates that deposition of handmade pots should be interpreted in terms of age status, not ethnicity.«. (p. 193)

 

Even where the so called Grubenhäuser (sunken buildings) are concerned we should be more cautious: »Archaeologists /.../ divide "Gepidia" into three areas: the Tisza plain, north Serbia, and Transilvania. Large sixth-century settlements excavated in Transilvania include sunken buildings (Grubenhäuser) /.../ Such buildings were common in contemporary settlement of Central and Western Europe. The earliest, but also richest, burials, dated to the second half of the fifth century also come from Transivania. High-status burials /.../ may indicate the presence of a power center, perhaps the most important in the area during the half-century following the demise of Attila's Hunnic Empire.« (p. 194)

 

Interestingly in the book Balkan Prehistory, Douglass W. Bailey mentions in the Balkans the semi-subterranean pit buildings similar to Grubenhäuser. These semi-subterranean pit buildings have been a form of simple dwelling places at least from 6500 BC and continued as such even after the breakdown of the élite (end of the Copper age).[3] Indeed there is no reason to believe that archaeological particularities give any hints of a migration of a community. This could only be seen as one of the key arguments, because of which the 6th Century mass migration is loosing its credibility.

 

Curta argues that »The distribution of hoards in the Balkans would at best indicate that large tracts in the western and central parts were not touched by invasions at all.« (p. 170)

 

He argues that distribution and frequency of the so-called coin hoards do not support the migration theory: »The distribution of sixth-century hoards in the Balkans reveals, however, a striking difference between central regions, such as Serbia and Macedonia, and the eastern provinces included in the diocese of Thrace. With just one exception, there is no hoard in the eastern Balkans with a terminus post quem before 600.« (p. 171)

 

In light of this, the presence of the coin hoards could be re-interpreted. Curta suggests that they could be the result of a closed Byzantine economy. For example, the hoards of five to nine solidi could »indicate the presence of the Roman army, not Avar or Slavic attacks.«. (p. 178)

 

Furthermore, it was not only mis-interpretations but also inaccurate dating and flawed methods that forced the migrationist model into a »cul-de-sac«. Such arguments had encountered a dead-end and could no longer be expanded upon. In the Chapter titled DATING THE CHANGE: WHERE WERE THE EARLY SLAVS? (pp. 228-235) Curta cites »serious methodological flaws« and misdatings in archaeological approaches towards migrations of the Slavs, even in the »Greek territory«. This argument strikes yet another crippling blow against migrationism.

 

With these and other proofs, Curta challenges scholars to revisit migrationist conceptions: »First there is already enough evidence to move away from the migrationist model which has dominated the discipline of Slavic archaeology ever since its inception. A retreat from migrationism is necessary simply because the available data do not fit any of the current models for the study of (pre)historic migration. Cultural correspondences were too often explained in terms of long-distance migration, despite lack of any clear concept of migration to guide such explanations.« (p. 307)

 

 

 

Slaveni - Veneti - Wends?

 

Regarding the connection between Sclavenes and Veneti, Curta's conclusion is breathtaking even if applied only to the northern Veneti: »Archaeological research has already provided an enormous amount of evidence in support of the idea that the Venethi were Slavs.« (p. 13)

 

The failure to distinguish between various Veneti groups may lead to a link between the Baltic Veneti and the Alpine Wends (or Winds). If such a link existed, the relations should be visible to us. For example, present day Wendic toponyms (Wendisch, Windisch, Venediger, etc.; http://www.veneti.info/index.php?option=com_content&task=view&id=52&Itemid=188, 1. 3. 2008) could be relics of past Venetic settlements.

 

Curta also analyzes Jordanes on the Veneti: »Jordanes calls one and the same river Viscla when referring to Sclavenes, and Vistula, when speaking of Venethi. This was interpreted as an indication of two different sources. In the case of Venethi, the source may have been an ancient similar to Ptolemy's geography. It is equally possible, however, Jordanes was inspired here by Tacitus, for, like him, he constantly associates Venethi with Aesti.« (p. 40)
However, Jordanes' report retains a convincing validity regardless of his sources.

 

On the next page (p. 41), Curta divides the Veneti with the following argument: »In the "catalogue of nations" /from Jordanes' Getica/, we are told that the Venethi were "chiefly called Sclaveni and Antes," which could only mean that Venethi were subdivided into two categories, the Sclavenes and the Antes.« This seems an interpretive difference and is perhaps best left decided by readers. However when analyzing Fredegar's and Bobbio's report, Curta forms a more solid conclusion: »Fredegar had two apparently equivalent terms for the same ethnie: Sclauos coinomento Winedos. There are variants for both terms, such as Sclavini or Venedi. The 'Wends' appear only in political context: the Wends, and not the Slavs, were befulci of the Avars; the Wends, and not the Slavs, made Samo their king. It is therefore, possible that 'Wends' and 'Sclavenes' are meant to denote a specific social and political configuration, in which such concepts as state or ethnicity are relevant, while 'Slavs' is a more general term, used in a territorial rather than an ethnic sense. 'Wends' and 'Slavs' were already in use when Fredegar wrote Book IV. They first appear in Jonas of Bobbio's Life of St. Columbanus,([termini]Venetiorum qui et Sclavi dicuntur). written sometime between 639 and 643. According to Jonas, Columbanus had once thought of preaching to the Wends, who were called Slavs.« (p. 60)

Representing another very interesting interpretation of a source, Curta once again supports the idea that medieval authors were not mistaken or misled.

 

A surprise in the scientific field?

It may be valuable to note that some of Curta's predecessors outlined a similar approach. Archaeologist Colin Renfrew states that there is no evidence for cultural and linguistic changes in Europe which archaeological research could offer. [4] There are also papers such as these two modern works: Veneti -First Builders of European Community (M. Bor, J. Šavli, I. Tomažič, 1989, 1996-English version) and Origini delle lingue d'Europa (M. Alinei, 1996, 2000). In the former, though written by non-professionals seeking to validate a specific national identity, some arguments still find support in the historical and linguistic evidence: »colonization of Slavs in the Alps during the above time /6th Century/ cannot be authenticated by any historical source. It represents a fabricated, fictitious view that is repeated without critical examination.« (p. 5)

In the latter, Mario Alinei also uses a linguistic argument: »I have to commence by clearing away one of the most absurd consequences of the traditional chronology, namely, that of the 'arrival' of the Slavs into the immense area in which they now live

Prof. Florin Curta deftly maneuvers among German, French, English, Romanian, Italian, Russian, Bulgarian, Czech, Ancient Greek and Latin texts. This is surely a big advantage for doing comprehensive research work, since there is a much wider spread of material available. In addition, Curta's ability to span many languages with his research may also have inspired him to mount a successful challenge against some traditional or national linguistic-based theories.

 

Conclusions

The Making of the Slavs is a must-read for every researcher of Slavic origins. The work reveals an absence of crucial factors to support a model of early Medieval mass migrations and clearly indicates a different scenario. It supports both a more conservative and yet augmented view on the origin of Europeans. Regretfully, these ideas have yet to merit a noteworthy discussion or echo among scholars. Mainstream thinking in this field seems to prefer simply to ignore the concepts in Prof. Curta's book. Hopefully he will not be the last to take up this mantle. For the sake of good scholarship the traditional, and according to Prof. Curta inaccurate, models must be discarded in order to avoid constructing future theories on obsolete misconceptions. This book is a highly interesting work for scholars who would like to evaluate or revise »Our present day knowledge of the origin of the Slavs«!

Prof. Curta is in process of writing a multi-volume series on the history of Greece, which might be of great interest in the research of Macedonian origins. This work may prove equally significant as the book discussed above if it follows the same principle of fearlessly departing from traditional influences in the face of contradictory evidence.

A final remark: A number of genetic studies have been made recently in order to determine the structure of ancient European populations (see a letter to Curta: http://www.maknews.com/html/articles/skulj/origin_of_the_slavs.html; 3. 2. 2008). Joseph Skulj concluded that »/a/bsence of HG16 /a genetic marker/ in the male population of the Pannonian plain and in Slovenia, Croatia, Serbia, Romania and the Balkan populations /…/ disproves the theory that the ‘southern’ Slavs migrated to the present locations 1500 years ago, from the areas beyond the Carpathian Mountains. Had they done so, they would have brought with them HG16, which is frequent and widely distributed genetic marker north and northeast of the Carpathian Mountains – in Poland, Russia and Ukraine.«[5] Prof. Curta's position towards such studies is significantly absent from his book.

 

Literature

[1] Florin Curta, The Making of the Slavs: History and Archaeology of the Lower Danube Region c. 500-700, Cambridge, UK 2001, Cambridge University Press, ISBN 0 521 80202 4.

[2] M. Guštin, Starejša bronasta doba v Prekmurju. Horizont pramenaste (litzen) lončenine; v: Zbornik soboškega muzeja 8 [uredil Janez Balažic] - Murska Sobota: Pokrajinski muzej Murska Sobota, 2005, p. 86.

[3] Douglass W. Bailey, Balkan Prehistory, Routledge, London, New York 2000.

[4] Colin Renfrew, Archeology and Language, I Cape Ltd., London 1987, in: Proceedings of the First International Topical Conference The Veneti within the Ethnogenesis of the Central-European Population, Jutro, Ljubljana 2002, 24-34 (ISBN 961-6433-06-7).

[5] Joseph Skulj, Y-Chromosome Frequencies and the Implications on the Theories relating to the Origin and Settlement of Finno-Ugric, Proto-Hungarian and Slavic Populations, Proceedings of the Fifth International Topical Conference Origin of Europeans, Jutro, Ljubljana 2007, 39 (ISBN 961-6433-83-9).


***********************

P. S. Here is a list with prof Curta's other publications pertaining to the Slavic ethnogenesis:

Tworzenie Slowian. Powrót do slowianskiej etnogenezy." In Nie-Slowianie o poczatkach Slowian. Edited by Przemyslaw Urbanczyk, pp. 27-55 and 157-164. Poznan/Warsaw: Poznanskie Towarzystwo Przyjaciól Nauk/Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk , 2006, 1. 2. 2008.

"Frontier ethnogenesis in Late Antiquity: the Danube, the Tervingi, and the Slavs." In Borders, Barriers, and Ethnogenesis. Frontiers in Late Antiquity and the Middle Ages. Edited by Florin Curta (Studies in the Early Middle Ages, 12), pp. 173-204. Turnhout: Brepols, 2005.

"Barbarians in Dark-Age Greece: Slavs or Avars?" In Civitas Divino-Humana. In honorem annorum LX Georgii Bakalov. Edited by Tsvetelin Stepanov and Veselina Vachkova, pp. 513-550. Sofia: Centar za izsledvaniia na balgarite Tangra TanNakRa IK, 2004., 1. 2. 2008.

"From Kossinna to Bromley: ethnogenesis in Slavic archaeology." In On Barbarian Identity. Critical Approaches to Ethnicity in the Early Middle Ages. Edited by Andrew Gillett (Studies in the Early Middle Ages, 4), pp. 201-218. Turnhout: Brepols, 2002, 1. 2. 2008.

"The 'Prague type'. A critical approach to pottery classification." In Hoi skoteinoi aiones tou Byzantiou (7os-9os ai.). The Dark Centuries of Byzantium (7th-9th c.). Ed. by Eleonora Kountoura-Galake (Diethne Symposia 9), pp. 171-188. Athens: National Hellenic Research Foundation, Institute for Byzantine Research, 2001.

"The Slavic lingua franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian)." East Central Europe/L'Europe du Centre-Est 31 (2004), no. 1: 125-148, 1. 2. 2008.

The Making of the Slavs - English
 
The Making of the Slavs - deutsch (Conference in Potsdam)

 


The Making of the Slavs - slovensko