Многу автори споменуваат народ наречен Оенетои, Хенетои, Венети, Венедај, Венди, Винделити, Вандали. Од некои извори, може да се разбере дека имињава, исто така се однесуваат на една јазична група или дури и на една нација. Има и такви гледишта дека овие автори помешале различни етнички групи, под едно исто име.

 

Историски извадоци

Хомер (9ти век, пред Христа) во Илијада ги заведува[1] Венетите во Пафлагонија како Енети (на грците не им била позната буквата (в).
Херодот, историчар (5ти век пред Христа), пишува за илирски Венети, за Венети коишто живеат покрај долното течение на реката Дунав и конечно за Венети коишто го населувале Северното Средоземноморје.[2]
Полиб (2ри век п.н.е) кон описот на настаните во текот на 219 до 146 п.н.е., го додал следново: »Земјата околу јадранскиот брег била управувана од друг, многу стар народ, наречен Венети... Тие зборуваат јазик различен од келтскиот, а што се однесува до нивните обичаи и облека, се разликуваат од Келтите незначително./.../ Венетите и Гономаните биле наговарани од римските претставници, да им се приклучат на Римјаните«.[3]
Димитриј Скепсијски, граматичар, археолог (2ри век п.н.е.), ја споменува престолнината на Венетите (Енеа) во Троја, Мала Азија.[4]
Страбо, историчар, географ (1ви век п.н.е.), ги распознава (В)енетите во Фафлагонија како мнозинско племе, коешто се придвижува кон Тракија (денешна територија во Бугарија), по падот на Троја, Мала Азија.[5]
Јулиј Цезар, војсководец, историчар (1ви век п.н.е.), известува за Венети, коишто ја населувале Галија (Бретања).[6]
Тит Ливиј, историчар (1ви век п.н.е.), опишува како Венетите дошле до бреговите на северниот Јадран, притоа споменувајќи ја реката „Тимава“ што тече низ полумраковите на Скочјанската пештера (словенечки Ти(е)ма, означува темнина, мрак)[7]
Плини Постариот (1ви век п.н.е.) зборува за една пространа земја, наречена Енингија, кајшто живееле Сарматијците, Венедите, итн...[8]
Тацит, историчар (1ви век после Христа), ги сместува Венетите на границата со Свебија, заедно со Певкините, Сарматијанците и Фените.[9]
Птоломеј, географ (2ри век), споменува мошне голем народ - (О)венеди, на целото крајбрежје на Венетскиот залив (Балтичкото море).[10]
Императорот Јулијан (4ти век)прикажува докази за Венетите, коишто се населиле во близина на Аквилеја (Италија).[11]
Џордано, историчар (6ти век), забележува бројно венетско население, населувајќи ја областа помеѓу северна Дачија (денешна Романија) и нагоре по устието на реката Висла (Балтикот), кои себеси се нарекувале Словени и Анти. (»termini Venetorum qui et Sclavi dicuntur.«)[12]
Во Vita s. Columbani[13] (7ми век) се заведени (алпските) Венети, коишто себеси се нарекувале Словени.
Во Летописот на Фредегариј (7ми век) можеме да прочитаме за Словените, препознатливи како Венеди.[14]
Адам од Бремен, летописец (11ти век), споменува за пространата земја Склавинија, населена со Винули, кои вообичаено се нарекувале Вандали. Земјата би била десетпати поголема од Сашен, особено ако ги вклучиме Бохемијците (Чесите) и Полјаците, бидејќи тие не се разликувале едни од други, ниту според изгледот, ниту според јазикот.[15]
Во Данска (од доцниот 12 век до 1972 година) титулата "Крал на Вендите" (лат. Вандали) беше употребувана за устоличување на данските кралеви.
Хелмолд, историчар (12ти век), забележува бескрајна Словенска земја, кајшто древните Вандали сега се именувани како Венди и Винули.[16]
Wincenty Kadłubek/Винсент од Краков, историчар (12ти век), потврдува дека Полјаците вообичаено се нарекувале Вандали.[17]
Heimskringla, Летописот на норвешките кралеви (12ти век) споменува дека Црното Море, »ја разделува земјата на три дела, од коишто источниот дел се вика Азија, а западниот дел според некои се нарекувал Европа, а според други Енеа«[18]
Алберт Кранц, историчар (15ти век), известува за Вандалите или Вендите и кажува дека тие се Словени, живеејќи како посебен народ од Полска до Далмација. Според него, величествените дела во Франција, Шпанија и Африка тој ги припишува на Вендите.[20]
Марчин Биелски (16ти век) вели дека Вандалите се едно со Словените.[21]
Померанскиот летописец Томас Канцов (1505-1542) пишува дека »Сло(в)ените и Вандалите се ист народ/ .../ исто како Германците што се нарекуваат со различни имиња: Германи, Алемани...«: Оригиналниот текст: »Dan Slaui und Wandali ist ein Dinck / .../ gleich wie die Teutzschen werden oft on Unterschied geheissen Germani, Teuthones, Alemanni.«[22]
Кристофор Енцелт вон Салуелт (16ти век) забележал присуство на древно население, во земјите источно од реката Елба наречено Венди. Истовремено тој ги изедначува Венетите и Склавините..[23]
Себастијан Мунстер, картописец (16ти век), споменува еден моќен народ на Источното море, наречено Вандали или Венди. Исто така кажува дека областите во источна Германија, биле населени со жители наречени Склавини или Венди. Оригиналниот текст: »Mecklenburg-Pommern-Preussen: jtem Brandenburg und was dem Polenland zugelegen, alles Wandali geheißen und ihre Einwohner haben auch Sclaven oder Wenden geheißen.«[24]
Антол Врамец, летописец (16ти век), запишува во неговиот летопис за 928 година: Хенетите, кои себеси се нарекуваат Словени, во тоа време биле соборени во Германија.[25]
Адам Бохорич, јазичар (16ти век), ги сврстува Хенетите, Венет(д)ите, Виндите, Вандалите и Словените заедно, во еден народ.[26]
Мавро Орбин (16ти век), ги вбројува Венетите, Вендите, Вандалите, Илирите, Сарматјанците ... помеѓу Словените.[27]
Бранденбуршкиот летопис (16ти век) истакнува дека моќните претци на Вендите, Вандалите, ги опљачкуваат Рим и Картагина и го споменуваат кралот Генсерих, како крал на Вандалите.[28]
Јохан Веихард Барон вон Валвасор, историчар, географ (1689), пишува: »Вендите и Склавините се еден народ, Вандалите и Вендите една иста нација.« (»Wenden und Sclaven seynd ein Volk, Wandalen und Wenden einerley Nation.[29]
В. Н. Taтишчев, етнограф (17ти -18ти век), ги класифицира Хенетите како Словени, како и вандалската или венденската држава, како прва позната држава на Словените.[30]
А. Л. Шлоцер, историчар (18ти век), ги одбранил своите претпоставки (тези) за Словените, коишто потекнуваат од Илирите и Венетите.[31]
Василиј Тредијаковски (18ти век) ги класифицира Далматинците, Србите, Бугарите... меѓу Вандалите.[32]
Даворин Трстењак (19ти век) пишува за древните јадрански Венети, кои припаѓале кон Виндско-Словенското семејство. Тој ја нагласува нивната склоност кон бретањските и балтичките Венети.[33]
Во Хелмолтовиот Weltgeschichte (крајот на 19-от век) е посочено дека Венетите, Вендите и Виндите, всушност биле родоначалници на Словените и оти ги населиле старите римски провинции Винделитиа, Раетиа, Норикум, Панонија.[34]

 



[1] Iliad, 851.

[2] Herodotus, History vol. 7 / G B Pellegrini, A L Prosdocimi, La lingua venetica, Padova 1967, V, 9.

[3] Polibios, Obča zgodovina, Državna založba Slovenije, Ljubljana 1964, str. 88; p. 92.

[4] On the Martialling of the Trojan Forces.

[5] Strabon, Geografija.

[6] De Bello Gallico.

[7] Titus Livius, History of Rome, Loeb Classic Library, William Heinemann, London, Harvard University Press, Cambridge, Mass., 1933 / Titi Livi, Ab Vrbe condita, liber I, http://www.thelatinlibrary.com/liv.html.

[8] Historia naturalis, Liber IV: 96-97.

[9] Cornelius Tacitus, De origine et situ Germaorum liber (Germania), 64.

[10] Ptolemej, De Geographia, III 5. 21.

[11] The Works of Emperor Julian, Engl. transl. Wilmer Cave Wright, I. vol., Loeb Classical Library, William Heinemann , Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1954, The Heroic Deeds of Constantius, pp. 190- 193.

[12] Iordanes, De origine actibusce Getarum (Getica), Roma 1986, str 43 (XXIII poglavje); S Rutar, Kako važnost ima "Jordanis" za slovensko zgodovinopisje, Letopis Matice slovenske, Ljubljana 1880, p. 86.

[13] J. Bobbiensis, Vitae s. Columbani.

[14] Fredegar Scholasticus, Historia Francorum, I, 48.

[15] Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum (et Scholast), 11. century, II, 18.

[16] Helmoldi presbyteri Bozoviensis, Chronica Sclavorum et Venedorum, 1171, p. 2, 14.

[17] W. Kadłubek, Mistrza Wincentego Kronika Polska, Warszawa 1974.

[18] Heimskringla or The Chronicle of the Kings of Norway, The Ynglinga Saga, or The Story of the Yngling Family from Odin to Halfdan the Black, Snorri Sturluson c. 1179 - 1241, Online Medieval and Classical Library Release #15b, http://sunsite.berkeley.edu/OMACL/Heimskringla/.

[19] Miersuae Chronicon, Monumenta Poloniae Historica II, 1872.

[20] Albertus Crantzius, Vandalia, lat. Hamburg 1519.

[21] M Bielski, Kronika Polska.

[22] Thomas Kantzow, Chronik von Pommern in Niederdeutscher Mundart (orig. 1535), Dr. Martin Sändig oHG., 1973; ISBN 3-500-28260-1.

[23] Entzelt von Salfeld, Chronicon der Alten Mark, Magdeburg 1579.

[24] S. Münster, Cosmographiae Universalis, Basileae 1572.

[25] A. Vramec, Kronika, Ljubljana 1578.

[26] A. Bohorič, Zimske urice / Arcticae horulae, Vitenberg, 1584.

[27] M. Orbini, Il Regno degli Slavi /Kraljestvo Slovanov, naslov "Historiografska knjiga o izvoru imena Slave in o razširitvi slovanskega naroda in njegovih carjev ter vladarjev z mnogimi imeni in z mnogimi carstvi, kraljestvi in provincami", 1722.

[28] Angelus, Chronik der Mark Brandenburg, 1598.

[29] J. V. Valvasor, Slava Vojvodine Kranjske / Die Ehre des Herzogthums Crain, Nürnberg 1689.

[30] V. N. Tatiščev, Slovani in Rusija, str. 21 / Собрание сочинений. Т.1. История Российская. М. 1994, частъ 1. См. также фрагментъі в сборнике "Славяне и Русъ" p. 16-23.

[31] Х. А Шлецер, О происхождении словен вообще и в особенности словен российских, М. 1810.

[32] B. Тредиаковский, РИ, I-XVI - Римская история ... сочиненная г. Ролленем ... а с Французского переведенная тщанием и трудами В. Тредиаковского ... Т. I - XVI. СПб., 1761-1767.

[33] D. Trstenjak, Raziskavanja na polji staroslovanske zgodovine, Letopis matice slovenske, Ljubljana.

[34] H F Helmolt, Weltgeschichte, fünfter Band, Bibliographisches Institut, Leipzig und Wien 1900 (1899-1907), pp. 269, 270 (english: London 1902, ruskij: Petrograd); www.hervardi.com/helmolt.php.